Eindexamen Nederlands is geen goede graadmeter

Bij het snuffelen door mijn archief met krantenknipsels stuit ik op een artikel uit het NRC met de kop: ‘Niemand haalt hiervoor een 10’. De uitspraak is van Hoogleraar Nederlands Anneke Neijt. Het eindexamen Nederlands blijkt geen goede graadmeter te zijn voor het meten van iemands vermogen tot tekstanalyse. Van de a,b,c,d-antwoorden bij een van de vragen blijken er maar liefst drie antwoorden eigenlijk goed te zijn. Als je er tenminste de juiste redenering bij zou mogen schrijven. Maar dat mag niet: de examenkandidaat moet één juist antwoord aankruisen en daarvoor in de huid van de toetsmaker kruipen. Waar de lezer misschien een vraag vanuit de menselijk sociale kant wil beantwoorden, blijkt de toetsmaker een abstracte redenering te volgen.

Volgens Neijt is dit inherent aan communicatie. Als schrijver weet je nooit zeker of je boodschap overkomt. Liever ziet zij daarom dat het vak Nederlands de leerlingen leert wat communicatie inhoudt, welke zinsopbouw makkelijk wegleest en wanneer een tekst onbegrijpelijk wordt. Een uitspraak die me uit het hart gegrepen is!

We geven leerlingen teksten te lezen en presenteren ze als teksten uit de ‘echte grote mensenwereld’. Vervolgens oefenen we ze in het geven van de antwoorden die de makers van de eindexamens willen zien. Een oefening in het niet laten blijken wat jij als leerling inmiddels als intellectuele bagage hebt meegekregen. Want het gaat niet om het geven van een beredeneerd antwoord op basis van de tekst, maar om het vinden van het antwoord dat de toetsmaker voor ogen had.

Hebben wij daar wat aan? Nee.

Is dat heel erg jammer? Ja.

Waarom schrijven we? Omdat we gelezen en begrepen willen worden. Zou het dan niet veel beter zijn als we op school al leren hoe je een goede tekst schrijft? Hoe je helder schrijft: levend Nederlands dat vlot leest en dat je lezer snel begrijpt. En laat dan het eindexamen Nederlands dit gaan toetsen. Daar hebben we wat aan.

Maar het lijkt erop dat Multatuli’s uitspraak in de 19e eeuw nog steeds van toepassing is: Ik leg mij toe op ‘t schrijven van levend hollandsch. Maar ik heb schoolgegaan.

 

multatuli

Het eindexamen Nederlands is geen goede graadmeter, maar eigenlijk is het nog erger. het eindexamen Nederlands dwingt tot een onzinnige voorbereiding: kostbare lesuren worden besteed aan teksten met dubbelzinnige antwoorden. Tijd die je beter kan gebruiken om tekst te leren gebruiken als communicatiemiddel.

Ik heb gezegd.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.