Eindexamen Nederlands is geen goede graadmeter

Bij het snuffelen door mijn archief met krantenknipsels stuit ik op een artikel uit het NRC met de kop: ‘Niemand haalt hiervoor een 10’. De uitspraak is van Hoogleraar Nederlands Anneke Neijt. Het eindexamen Nederlands blijkt geen goede graadmeter te zijn voor het meten van iemands vermogen tot tekstanalyse. Van de a,b,c,d-antwoorden bij een van de vragen blijken er maar liefst drie antwoorden eigenlijk goed te zijn. Als je er tenminste de juiste redenering bij zou mogen schrijven. Maar dat mag niet: de examenkandidaat moet één juist antwoord aankruisen en daarvoor in de huid van de toetsmaker kruipen. Waar de lezer misschien een vraag vanuit de menselijk sociale kant wil beantwoorden, blijkt de toetsmaker een abstracte redenering te volgen.

Volgens Neijt is dit inherent aan communicatie. Als schrijver weet je nooit zeker of je boodschap overkomt. Liever ziet zij daarom dat het vak Nederlands de leerlingen leert wat communicatie inhoudt, welke zinsopbouw makkelijk wegleest en wanneer een tekst onbegrijpelijk wordt. Een uitspraak die me uit het hart gegrepen is!

We geven leerlingen teksten te lezen en presenteren ze als teksten uit de ‘echte grote mensenwereld’. Vervolgens oefenen we ze in het geven van de antwoorden die de makers van de eindexamens willen zien. Een oefening in het niet laten blijken wat jij als leerling inmiddels als intellectuele bagage hebt meegekregen. Want het gaat niet om het geven van een beredeneerd antwoord op basis van de tekst, maar om het vinden van het antwoord dat de toetsmaker voor ogen had.

Hebben wij daar wat aan? Nee.

Is dat heel erg jammer? Ja.

Waarom schrijven we? Omdat we gelezen en begrepen willen worden. Zou het dan niet veel beter zijn als we op school al leren hoe je een goede tekst schrijft? Hoe je helder schrijft: levend Nederlands dat vlot leest en dat je lezer snel begrijpt. En laat dan het eindexamen Nederlands dit gaan toetsen. Daar hebben we wat aan.

Maar het lijkt erop dat Multatuli’s uitspraak in de 19e eeuw nog steeds van toepassing is: Ik leg mij toe op ‘t schrijven van levend hollandsch. Maar ik heb schoolgegaan.

 

multatuli

Het eindexamen Nederlands is geen goede graadmeter, maar eigenlijk is het nog erger. het eindexamen Nederlands dwingt tot een onzinnige voorbereiding: kostbare lesuren worden besteed aan teksten met dubbelzinnige antwoorden. Tijd die je beter kan gebruiken om tekst te leren gebruiken als communicatiemiddel.

Ik heb gezegd.

Helder Schrijven voor de KKZH

Helder Schrijven voor de KKZH, een workshop voor de Kwaliteitskring Zuid-Holland (KKZH), was een groot succes.

Een greep uit de reacties op de site van de KKZH:

  • “veel eye-openers”
  • “voor herhaling vatbaar”
  • “er moet een vervolg op komen”. 

En dat is wat ik elke keer weer merk. Als mensen mijn workshop Helder Schrijven eenmaal gevolgd hebben, zijn ze om.  Dan zien ze de meerwaarde van Helder Schrijven en willen ze nog een cursus, nog een workshop. Dan willen ze de eye-openers omzetten in vaste handvaten.

Wie waren deze keer mijn deelnemers?

De KKZH is een onafhankelijke vereniging, gericht op het uitwisselen van kennis en ervaring op het gebied van kwaliteitsmanagement. Deelnemers komen maandelijks bij elkaar. Deze KKZH-bijeenkomst vond plaats in Lisse bij de BKD. Vooraf had ik overleg met hun secretaris: Jacqueline van Oosterhout. Een inspirerende vrouw. Zij was bijzonder enthousiast over het idee een workshop Helder Schrijven voor de KKZH te organiseren.

Helder Schrijven draagt bij aan Kwaliteitsverbetering

Gastheer van de avond was Peter Knippels, kwaliteitsmanager van de BKD in Lisse. Het was zijn idee dat ik deze workshop Helder Schrijven voor de KKZH zou geven. Peter wilde laten zien dat Helder Schrijven bijdraagt aan kwaliteitsverbetering binnen een bedrijf. De BKD is sinds 2011 bezig met kwaliteitsverbetering. En in dit kwaliteitstraject heeft mijn cursus inmiddels een vaste plek gekregen. Zoals Peter Knippels opmerkte: alle cursussen bij de BKD staan elk jaar ter discussie, behalve Helder Schrijven. Bij de BKD is Helder Schrijven een onderdeel van ons kwaliteitsmanagement.

Inhoud workshop Helder Schrijven

In de workshop laat ik deelnemers zien dat je met je tekst je lezer wilt informeren, overtuigen en aansporen. Daar hoort een bepaald taalgebruik bij dat ik vang in drie kenmerken. Een goede tekst moet actief zijn, overzichtelijk en moderner. Vooral de term moderner zorgt elke keer weer voor veel vrolijkheid bij de deelnemers. En dat is altijd mijn streven: het creëren van een positieve omslag in denken en doen op het gebied van schrijven.

Helder Schrijven voor de KKZH gaat zeker een vervolg krijgen.

Ik zie uit naar de volgende workshop!

Hieronder nog wat foto’s, met dank aan Jacqueline van Oosterhout van de KKZH.

workshop Helder Schrijven voor de KKZH

workshop Helder Schrijven KKZH

Workshop Helder Schrijven voor de KKZH

Enthousiaste deelneemsters

 

 

Schrijf een goede tekst voor je website

Schrijf een goede tekst voor je website

Wat is het eerste dat je wilt als je tekst voor je website schrijft?

Gelezen worden!

Natuurlijk wil je ook kennis delen of je bezoekers overhalen om te kiezen voor jouw ideeën en jouw product. Maar of je dit bereikt, staat of valt met een leespubliek.

En daar zit ‘em de kneep. Want een tekst die niet lekker loopt, is in één klik weg. Kromme zinnen, taaie, passieve constructies of juist teksten die bol staan van de botox: veel gebral maar geen inhoud. De lezer houdt er niet van en is weg in een seconde.

Twee tips voor een goede website-tekst:

  1. Klink niet als een ouderwetse nieuwslezer. Zijn taalgebruik zit vol lijdende zinnen, ofwel passieve constructies. Is dit al saai om naar te luisteren? Om te lezen is zo’n tekst al helemaal niet te harden. Schrijf dus actief, dat houdt de aandacht van je lezer vast.
  2. Gebruik geen botox: opgeklopte taal, gebakken lucht. De kern van je boodschap raakt erdoor ondergesneeuwd en komt dus niet meer over. Je lezer neemt niet eens de moeite erdoorheen te prikken, maar klikt weg. Om mooi te schrijven heb je geen botox nodig.

Wat moet je dan wel doen voor een goede tekst?

Allereerst je passieve constructies schrappen en herschrijven in een actieve stijl. En verder alles wegstrepen wat er niet toe doet. En dat is vaak veel. Neem dus de tijd voor een goede tekst voor je website, de tijd voor helder en ontspannen taalgebruik. Schrijf soepele zinnen en ‘to the point’. Schaaf je woorden bij en denk aan je lezers.

Ze willen heus wel.

Wist je dat modern taalgebruik sneller leest?

Wist je dat modern taalgebruik sneller leest?

Moderne, alledaagse woorden zijn snel te herkennen. En daardoor lees je een tekst met modern taalgebruik ook sneller. Gebruik daarom liever geen ouderwetse woorden. Ze zijn te oud, te archaïsch.

Hoe meer archaïsche woorden in je tekst, des te slomer hij wordt. De lezer begrijpt ze minder vlug en haakt eerder af. Vervang ouderwetse woorden liever voor moderne varianten.

Het Genootschap Onze Taal geeft een overzicht van woorden die je ‘heden ten dage’ oftewel nu meestal niet moet gebruiken. Ga naar Onze Taal en voorkom onleesbare teksten.

Tips voor een goede summary op LinkedIn

Deze blog geeft je tips voor een goede summary op LinkedIn.

LinkedIn is een fantastisch instrument voor headhunters en human research managers op zoek naar de juiste persoon. Als je de juiste kernbegrippen, die horen bij jouw expertise op je LinkedIn profiel hebt gezet, dan kunnen headhunters je met één ‘search’ voor een vacature al vinden. Lees verder over: Tips voor een goede summary op LinkedIn

Vastgelopen met je scriptie?

Vandaag weer een ‘help!’ binnen gekregen van een wanhopige student via mijn advertentie: Vastgelopen met je scriptie. Deze keer helemaal uit Limburg! Het zijn vaak studenten uit de grote, massale studies die vastlopen. Er is geen tijd meer voor kwalitatief hoge scriptiebegeleiding en dus moeten ze het zelf uitzoeken. Slimme mensen die net dat ene duwtje nodig hebben. Deze gaat het zeker redden. We gaan ervoor!

Een tekst zegt meer dan duizend woorden

Marijke Blogt!

Een tekst zegt meer dan duizend woorden

Duizend woorden? Nee, de juiste duizend woorden, de juiste zinnen, de juiste opbouw. Melodie, rust en ritme, meegesleept worden of door elkaar geschud. Het gaat om emoties en kernwaardes. Dat doen niet de woorden. Dat doen de juist gekozen woorden in samenhang met elkaar, in samenhang met de zinnen en in samenhang met de alinea’s. De punten, de komma’s, de vraag en de uitroep. Een tekst zegt meer dan duizend woorden.

Een vriend van me is een virtuoze fotograaf. Bij hem wordt een foto een beleving, een emotie. Personen die je dagelijks in de krant en op tv kan zien, blijken op zijn foto ineens een diepere kern te hebben. Het beeld vangt hun levenswijsheid en hun gewone-mensen-kwetsbaarheid. Maar niet alleen mensen, zelfs voedsel weet hij op de foto om te zetten in emotie, verlangen en aards leven. Uiteraard schermt hij met de uitspraak ‘Een beeld zegt meer dan duizend woorden’. Voor iemand die met beelden werkt, is dat zonder meer waar.

En natuurlijk helpen foto’s, plaatjes, schetsen om een boodschap over te brengen. Denk maar aan een power point presentatie: zonder plaatjes, wulpse diagrammen en grappige pijlen houden zij onze aandacht niet vast. Maar dan hebben we het wel over een presentatie. Wat te zeggen over een redevoering van Obama? Heeft hij een power point nodig om zijn punt te maken? Obama’s redes staan bekend om hun virtuositeit. Bij zijn laatste speech bij de Verenigde Naties had hij de hele zaal vol en muisstil. Of zoals NRC Handelsblad schreef: “Het gebeurt niet vaak dat toespraken bij de Verenigde Naties zo ademloos beluisterd worden. Op zijn best luistert men beleefd, soms staat men midden in een toespraak op om in de wandelgangen een praatje te gaan maken. Een enkele keer benen diplomaten demonstratief weg als hun regering hen geïnstrueerd heeft over een spreker verontwaardigd te doen.

Maar als Obama het woord neemt is de zaal niet alleen tot de laatste stoel gevuld (ook Hillary Clinton glipte net op tijd binnen), maar bovendien staan langs de wanden tientallen diplomaten die geduldig gewacht hebben tot de minder begaafde sprekers voor hem hun verhaal gedaan hebben. Alle politici en diplomaten voor wie het uitspreken en aanhoren van toespraken dagelijks werk is, spitsen de oren. Ze weten dat een rede van Obama doorgaans vakwerk van zeldzaam niveau is.”

Obama is een begenadigd spreker, maar het zijn echt niet alleen zijn beheerste voorkomen, zijn uitgekiende intonatie en zijn perfect getimede pauzes die zorgen dat de mensen aan zijn lippen hangen. Obama’s teksten zijn vakwerk, daar zit een team achter die verstand heeft van teksten, van hoe je inhoud overbrengt met de juiste zinnen, de juiste verhaallijn, de juiste oneliners en de juiste toelichting.

Nog niet overtuigd van de kracht van een tekst? Wat te denken van een roman. Mijn zoon van elf is er trots op dat hij nu boeken leest zonder plaatjes. Waar hij eerst nog alleen iets las, als de tekst opgeleukt was door plaatjes zoals in stripboeken of Geronimo Stilton, verslindt hij nu dikke boeken met alleen nog een plaatje op de omslag. “Plaatjes, zegt hij, zijn niet goed, want ze kloppen nooit helemaal. Ze zijn nooit zo mooi als het verhaal.” Zie hier wat elk kind – de een eerder, de ander later – ontdekt: een tekst zegt meer dan duizend woorden.

Duizend woorden? Nee, de juiste duizend woorden, de juiste zinnen, de juiste opbouw. Melodie, rust en ritme, meegesleept worden of door elkaar geschud. Het gaat om emoties en kernwaardes. Dat doen niet de woorden. Dat doen de juist gekozen woorden in samenhang met elkaar, in samenhang met de zinnen en in samenhang met de alinea’s. De punten, de komma’s, de vraag en de uitroep. Een tekst zegt meer dan duizend woorden. Ik heb gezegd.